Disemak oleh Dr. Jamie Chew, BDS (IMU) · Pengasas Bersama Hello Dental Clinic · Bidang minat khusus dalam perubatan tidur pergigian
Kemas kini terakhir: 11 September 2026
Dengkuran berlaku apabila saluran udara bahagian atas menjadi sempit semasa tidur. Apabila udara melalui ruang yang semakin sempit, tisu lembut di sekitar hidung, mulut dan tekak boleh bergetar lalu menghasilkan bunyi dengkuran.
Kita mungkin menganggap dengkuran sebagai sesuatu yang melucukan, sehinggalah ia mula mengganggu tidur, menjejaskan keadaan kita pada waktu siang atau menyebabkan pasangan sukar tidur pada waktu malam.
Dengkuran adalah perkara biasa, dan dengkuran sekali-sekala tidak semestinya membimbangkan. Namun, dengkuran yang kuat atau berterusan tidak patut diabaikan, terutamanya jika disertai gejala lain. Dalam sesetengah kes, dengkuran mungkin berkaitan dengan gangguan pernafasan semasa tidur seperti apnea tidur obstruktif (OSA).
Jadi, apakah yang menyebabkan dengkuran, bilakah anda perlu mendapatkan pemeriksaan, dan apakah yang boleh dilakukan untuk mengatasinya?
Dengkuran boleh berpunca daripada pelbagai faktor. Dalam sesetengah keadaan, beberapa faktor mungkin menyumbang kepada masalah ini pada masa yang sama.
Antara punca dan faktor yang boleh menyumbang kepada dengkuran termasuk:
Faktor lain seperti tonsil yang membesar, saiz dan kedudukan lidah serta lelangit lembut, merokok, peningkatan usia dan penggunaan ubat-ubatan tertentu juga boleh menyumbang kepada dengkuran.
Mengenal pasti punca dengkuran adalah penting kerana kaedah rawatan yang sesuai bergantung pada faktor yang menyebabkan saluran udara menjadi sempit.
Tidak semua orang yang berdengkur mengalami apnea tidur.
Namun, dengkuran yang kuat dan kerap, terutamanya jika disertai gejala lain, mungkin merupakan tanda amaran apnea tidur obstruktif (OSA).
OSA berlaku apabila saluran udara bahagian atas berulang kali menjadi terlalu sempit atau tersumbat semasa tidur. Keadaan ini boleh mengurangkan atau menghentikan aliran udara buat sementara waktu, menyebabkan badan berusaha lebih keras untuk bernafas berulang kali sepanjang malam.
Anda atau pasangan mungkin perlu mendapatkan pemeriksaan jika terdapat tanda-tanda berikut:
Dengkuran yang kuat atau kerap
Pernafasan terhenti seketika semasa tidur
Tercungap-cungap, tercekik atau mengeluarkan bunyi dengusan semasa tidur
Kerap terjaga sepanjang malam
Bangun dalam keadaan letih walaupun sudah tidur sepanjang malam
Sakit kepala pada waktu pagi
Mengantuk pada waktu siang
Sukar menumpukan perhatian atau berasa seperti fikiran tidak begitu jelas
Jika anda mengalami beberapa tanda ini, sebaiknya dapatkan pemeriksaan untuk mengenal pasti puncanya daripada sekadar mencuba cara untuk menghentikan dengkuran.
Doktor gigi yang mempunyai latihan dalam bidang perubatan tidur pergigian boleh menilai gejala, struktur mulut dan hubungan antara rahang untuk mengenal pasti faktor yang mungkin menyumbang kepada penyempitan saluran udara. Jika apnea tidur disyaki, pemeriksaan tidur lanjut mungkin disarankan.
Bagi pesakit yang sesuai, alat oral yang dibuat khas juga boleh dipertimbangkan untuk membantu menggerakkan rahang bawah ke hadapan dan memastikan saluran udara lebih terbuka semasa tidur.
Dengkuran tidak semestinya memerlukan pembedahan atau ubat-ubatan. Bergantung pada puncanya, perubahan gaya hidup dan tabiat tidur yang mudah boleh membantu mengurangkan dengkuran.
Dengkuran sering menjadi lebih teruk apabila tidur terlentang kerana lidah dan tisu lembut boleh bergerak ke belakang lalu menyempitkan saluran udara.
Cuba tidur mengiring. Bantal badan atau bantal khas untuk tidur mengiring boleh membantu anda kekal dalam posisi ini dengan lebih selesa sepanjang malam.
Meninggikan bahagian atas badan sedikit semasa tidur boleh membantu mengurangkan dengkuran bagi sesetengah orang dengan memperbaiki kedudukan saluran udara.
Daripada menyusun beberapa biji bantal, pertimbangkan penggunaan bantal baji atau katil boleh laras untuk meninggikan bahagian atas badan dengan lebih selesa.
Alkohol mengendurkan otot di sekitar tekak dan boleh menyebabkan dengkuran menjadi lebih teruk.
Jika anda berdengkur, cuba elakkan pengambilan alkohol selama beberapa jam sebelum tidur dan perhatikan sama ada dengkuran berkurangan.
Merokok boleh merengsakan dan menyebabkan keradangan pada tisu hidung serta tekak, yang mungkin menyumbang kepada dengkuran.
Mengurangkan atau berhenti merokok bukan sahaja boleh membantu pernafasan dan tidur, malah memberi manfaat kepada kesihatan secara keseluruhan.
Jika dengkuran berpunca daripada saluran hidung yang tersumbat atau sempit, jalur hidung atau alat pengembang hidung yang boleh dibeli tanpa preskripsi mungkin membantu melancarkan pernafasan melalui hidung.
Walau bagaimanapun, alat ini mungkin kurang berkesan jika halangan utama terletak lebih jauh di bahagian tekak atau saluran udara.
Minum air yang mencukupi membantu mengelakkan mulut dan tekak daripada menjadi terlalu kering pada waktu malam.
Daripada menetapkan jumlah gelas tertentu, minumlah air secukupnya sepanjang hari untuk memastikan badan kekal terhidrat, kerana keperluan setiap individu berbeza.
Keletihan melampau atau kekurangan tidur boleh memburukkan dengkuran bagi sesetengah orang.
Cuba tetapkan waktu tidur dan bangun yang konsisten serta pastikan anda mendapat tidur yang mencukupi setiap malam.
Jika udara kering merengsakan hidung atau tekak, penggunaan pelembap udara mungkin membantu menjadikan tidur lebih selesa.
Jika hidung anda kerap tersumbat akibat alahan atau masalah hidung yang lain, menangani punca masalah tersebut juga boleh membantu. Hidung tersumbat yang berterusan mungkin memerlukan pemeriksaan lanjut.
Bagi sesetengah orang, dengkuran berkaitan dengan kedudukan rahang bawah dan lidah semasa tidur.
Alat pemajuan rahang bawah (mandibular advancement device, MAD) ialah alat oral yang dibuat khas untuk menggerakkan rahang bawah sedikit ke hadapan semasa tidur. Ini boleh membantu mewujudkan lebih banyak ruang di belakang lidah dan memastikan saluran udara lebih terbuka.
Doktor gigi yang mempunyai latihan dalam bidang perubatan tidur pergigian boleh menilai keadaan gigi, gigitan dan hubungan antara rahang anda untuk menentukan sama ada alat oral sesuai digunakan.
Jika apnea tidur obstruktif disyaki, pemeriksaan tidur yang sewajarnya penting sebelum rawatan ditentukan.
Sesetengah ubat penenang boleh mengendurkan otot di sekitar saluran udara dan berpotensi memburukkan dengkuran atau masalah pernafasan semasa tidur.
Walau bagaimanapun, jangan berhenti mengambil ubat yang dipreskripsikan tanpa nasihat doktor. Jika anda mendapati dengkuran bertambah teruk selepas mengambil ubat tidur atau ubat penenang, berbincanglah dengan doktor anda.
Sesetengah senaman lidah dan mulut merupakan sebahagian daripada terapi miofungsi (myofunctional therapy, MFT), yang bertujuan meningkatkan kekuatan, koordinasi dan kedudukan rehat otot di sekitar lidah serta saluran udara bahagian atas.
Berikut ialah beberapa senaman mudah yang biasa diajarkan:
Letakkan seluruh permukaan lidah pada lelangit dan hasilkan sedutan lembut supaya lidah kekal melekap pada lelangit.
Kekalkan posisi ini selama beberapa saat, kemudian rehatkan lidah dan ulangi.
Senaman ini membantu melatih kedudukan lidah pada lelangit serta kawalan pergerakannya.
Letakkan hujung lidah dengan lembut di antara gigi hadapan dan kekalkan kedudukannya.
Sambil mengekalkan posisi lidah, cuba telan air liur.
Lakukan pergerakan ini secara perlahan dan lembut. Jangan menggigit lidah dengan kuat.
Julurkan lidah lurus ke hadapan, kemudian arahkan ke atas menuju siling sejauh yang selesa sambil memastikan pergerakannya terkawal.
Kekalkan posisi itu seketika, kemudian rehatkan lidah dan ulangi.
Senaman ini ialah contoh pergerakan yang boleh dimasukkan dalam program terapi miofungsi. Senaman yang sesuai mungkin berbeza bagi setiap individu, bergantung pada kedudukan lidah, fungsi otot mulut dan kemungkinan punca dengkuran.
Terapi miofungsi boleh membantu mengurangkan dengkuran bagi sesetengah orang, tetapi bukan pengganti kepada pemeriksaan yang sewajarnya jika apnea tidur obstruktif disyaki.
Semasa tidur, otot di sekitar lidah dan tekak akan mengendur secara semula jadi. Bagi sesetengah orang, keadaan ini boleh menyebabkan saluran udara bahagian atas menjadi lebih sempit, lalu membolehkan tisu di sekitarnya bergetar dan menghasilkan bunyi dengkuran.
Kedudukan rahang juga boleh mempengaruhi keadaan ini. Contohnya, rahang bawah yang kecil atau terletak lebih ke belakang mungkin menyebabkan ruang untuk lidah menjadi lebih sempit dan menyumbang kepada penyempitan saluran udara semasa tidur.
Alat pemajuan rahang bawah (mandibular advancement device, MAD) ialah alat oral yang dibuat khas untuk dipakai semasa tidur. Alat ini memegang rahang bawah pada kedudukan yang sedikit ke hadapan. Pergerakan ini juga boleh membawa lidah ke hadapan dan mewujudkan lebih banyak ruang dalam saluran udara bahagian atas.
Bagi pesakit yang sesuai, alat ini boleh membantu mengurangkan dengkuran dan melancarkan aliran udara semasa tidur.
Siapakah yang Boleh Mendapat Manfaat daripada Alat Oral?
Alat oral boleh dipertimbangkan untuk:
Orang dewasa yang mengalami dengkuran primer dan telah menjalani penilaian untuk apnea tidur obstruktif.
Orang dewasa yang didiagnosis dengan apnea tidur obstruktif dan sesuai menjalani rawatan menggunakan alat oral.
Pesakit OSA yang tidak dapat menyesuaikan diri dengan rawatan tekanan saluran udara positif berterusan (CPAP) atau memilih rawatan alternatif, jika sesuai dari segi klinikal.
Memandangkan dengkuran yang kuat dan kerap boleh menjadi tanda apnea tidur obstruktif, pemeriksaan tidur mungkin disarankan sebelum alat oral dibuat.
Manfaat Utama
Kompak dan mudah dibawa ketika melancong: Saiznya kecil dan mudah dibawa, tanpa memerlukan bekalan elektrik.
Dibuat khas untuk individu: Dihasilkan berdasarkan imbasan atau acuan gigi bagi memastikan kesesuaian dengan struktur mulut setiap individu.
Mudah digunakan: Dipakai semasa tidur dan ditanggalkan pada waktu pagi.
Mudah dibawa: Tidak memerlukan mesin, tiub atau bekalan kuasa.
Adakah Terdapat Kesan Sampingan?
Sesetengah individu mungkin mengalami ketidakselesaan sementara pada rahang atau gigi, peningkatan pengeluaran air liur atau mulut kering ketika mula menggunakan alat oral.
Penggunaan jangka panjang kadangkala boleh menyebabkan perubahan pada kedudukan gigi atau gigitan. Pemeriksaan susulan secara berkala penting supaya doktor gigi dapat memantau keadaan gigi, gigitan dan sendi rahang serta membuat pelarasan jika perlu.
Doktor gigi yang mempunyai latihan dalam bidang perubatan tidur pergigian memahami hubungan antara gigi, gigitan, kedudukan rahang dan struktur mulut di sekitarnya.
Mereka boleh menilai sama ada keadaan gigi dan rahang anda sesuai untuk penggunaan alat oral, menyediakan alat yang dipasang mengikut kesesuaian individu dan boleh dilaraskan, serta memantau kesihatan mulut sepanjang rawatan.
Garis Panduan Amalan Klinikal Kementerian Kesihatan Malaysia mengenai pengurusan apnea tidur obstruktif turut menyenaraikan alat pemajuan rahang bawah sebagai salah satu pilihan rawatan untuk OSA. Baca garis panduan KKM.
Garis panduan antarabangsa daripada American Academy of Sleep Medicine (AASM) dan American Academy of Dental Sleep Medicine (AADSM) juga menyokong penggunaan alat oral untuk orang dewasa yang mengalami dengkuran primer serta pesakit OSA yang sesuai, termasuk mereka yang tidak dapat menyesuaikan diri dengan CPAP atau memilih rawatan alternatif.
Dengkuran boleh berpunca daripada pelbagai faktor, jadi tiada satu rawatan yang sesuai untuk semua orang.
Perubahan mudah seperti tidur mengiring, mengurangkan pengambilan alkohol sebelum tidur dan mengatasi hidung tersumbat mungkin membantu sesetengah individu.
Jika dengkuran berterusan walaupun selepas perubahan ini dilakukan, anda mungkin perlu mendapatkan pemeriksaan untuk mengenal pasti puncanya. Bergantung pada faktor yang mendasari masalah tersebut, rawatan mungkin melibatkan perubahan gaya hidup, rawatan bagi masalah saluran hidung, penggunaan alat oral atau rawatan perubatan yang lain.
Jika anda bimbang tentang masalah dengkuran, doktor gigi kami boleh menilai struktur mulut dan rahang anda serta membincangkan sama ada alat oral sesuai untuk anda. Jika apnea tidur obstruktif disyaki, pemeriksaan tidur lanjut juga mungkin disarankan.