Ulser mulut ialah luka kecil yang menyakitkan di dalam mulut, biasanya pada bahagian pipi, bibir, lidah atau gusi. Kebanyakan ulser mulut tidak berbahaya dan akan pulih sendiri dalam tempoh 1 hingga 2 minggu, walaupun ia boleh menyebabkan ketidakselesaan ketika makan, minum dan bercakap.
Ulser mulut boleh berlaku atas beberapa sebab, termasuk kecederaan kecil, tekanan atau kekurangan nutrien. Mengetahui puncanya, cara melegakan ketidakselesaan dan bila perlu berjumpa doktor gigi boleh membantu anda menguruskannya dengan lebih baik.
Ulser mulut boleh berlaku disebabkan oleh pelbagai pencetus, dan banyak daripadanya berkaitan dengan rutin harian.
Makanan pedas dan berasid merupakan antara pencetus yang biasa. Cili padi, sambal, kari dan makanan pedas lain boleh menyebabkan iritasi pada lapisan lembut di dalam mulut, terutamanya jika terdapat luka kecil atau tisu yang sensitif. Buah-buahan berasid seperti nanas dan oren, serta sesetengah jus buah, juga boleh memberikan kesan yang sama.
Tergigit bahagian dalam pipi atau lidah secara tidak sengaja juga merupakan pencetus yang biasa. Ia boleh berlaku apabila anda makan terlalu cepat atau bercakap semasa mengunyah. Kecederaan kecil seperti ini boleh menyebabkan ulser terbentuk.
Punca lain yang biasa termasuk:
Dehidrasi juga boleh menjadi salah satu faktor, terutamanya dalam cuaca panas di Malaysia. Tidak minum air yang mencukupi sepanjang hari boleh menyebabkan mulut menjadi kering dan lebih mudah mengalami iritasi.
Kebanyakan ulser mulut tidak memerlukan ubat preskripsi untuk berasa lebih selesa. Beberapa langkah mudah boleh membantu mengurangkan kesakitan dan ketidakselesaan sementara ulser sembuh.
Berkumur dengan air garam — Larutkan setengah sudu teh garam dalam segelas air suam, berkumur selama kira-kira 30 saat dan kemudian ludahkan. Anda boleh mengulanginya beberapa kali sehari. Air garam mungkin menyebabkan rasa pedih apabila terkena ulser, jadi hentikan jika ia menyebabkan ketidakselesaan yang ketara.
Pilih makanan yang lembut — Bubur, nasi lembut, yogurt dan makanan lain yang mudah dikunyah boleh menjadikan waktu makan lebih selesa sementara ulser sembuh.
Pastikan mulut kekal bersih — Teruskan memberus gigi menggunakan berus gigi berbulu lembut sebagai sebahagian daripada penjagaan kebersihan mulut harian. Berhati-hati di sekitar kawasan ulser supaya tidak menyebabkan iritasi tambahan.
Kekal terhidrat — Minum air yang mencukupi untuk memastikan mulut kekal selesa, terutamanya jika mulut terasa kering atau sakit.
Cuba makanan atau minuman yang sejuk — Air sejuk atau makanan lembut yang disejukkan boleh memberikan kelegaan sementara dan menjadikan makan serta minum lebih selesa.
Pertimbangkan ubat gigi tanpa SLS — Jika anda kerap mengalami ulser mulut, ubat gigi yang tidak mengandungi sodium lauryl sulphate (SLS) mungkin membantu mengurangkan iritasi bagi sesetengah individu.
Gunakan produk oral tanpa preskripsi — Gel oral atau ubat kumur tertentu boleh memberikan kelegaan sementara ulser sembuh. Tanya ahli farmasi atau doktor gigi tentang pilihan yang sesuai untuk anda.
Periksa punca yang menyebabkan iritasi — Pendakap gigi, gigi palsu, tampalan yang tajam atau rawatan pergigian lain kadangkala boleh bergesel dengan bahagian dalam mulut. Jika anda mendapati iritasi berulang di kawasan yang sama, doktor gigi boleh memeriksanya dan menangani puncanya.
Apabila anda mengalami ulser mulut, makanan dan tabiat tertentu boleh menyebabkan ketidakselesaan menjadi lebih teruk. Cuba elakkan:
Merokok juga boleh melambatkan proses penyembuhan, jadi sebaiknya kurangkan atau elakkan merokok ketika mengalami ulser.
Kebanyakan ulser mulut akan sembuh sendiri dalam tempoh 1–2 minggu. Anda disarankan untuk berjumpa doktor gigi jika ulser:
Doktor gigi akan memeriksa ulser dan mencari kemungkinan punca, seperti iritasi daripada pendakap gigi, gigi palsu, tampalan atau tergigit bahagian dalam pipi.
Jika rawatan diperlukan, doktor gigi mungkin mencadangkan produk atau ubat untuk membantu mengurangkan kesakitan dan keradangan serta menyokong proses penyembuhan. Jika ulser berpunca daripada alat pergigian atau sumber iritasi lain, doktor gigi juga boleh membantu menangani puncanya.
Jika ulser mulut tidak sembuh atau kerap berulang, pemeriksaan doktor gigi boleh membantu mengenal pasti puncanya dan memastikan anda mendapat rawatan yang sesuai.
Ulser mulut mungkin kelihatan kecil, tetapi ia boleh mengganggu aktiviti harian. Makan, minum dan bercakap juga boleh menjadi tidak selesa. Perkara penting ialah menjaga kebersihan mulut dengan baik, mengelakkan pencetus yang diketahui dan memberi masa kepada ulser untuk sembuh.
Dalam kebanyakan kes, berkumur dengan air garam, memilih makanan yang lembut dan memberi masa untuk ulser sembuh sudah memadai. Namun, jika ulser berlarutan lebih daripada tiga minggu, jangan abaikannya. Doktor gigi boleh memeriksa keadaan tersebut dan membantu mengenal pasti punca serta rawatan yang sesuai.